लॅप्रोस्कोपीनंतरची रिकव्हरी: दिवसागणिक मार्गदर्शक

यांनी वैद्यकीयदृष्ट्या पुनरावलोकन केले डॉ मुरलीधर बूब — MS, FAIS, DLS, FMAS, लॅप्रोस्कोपिक सर्जन आणि सर्जिकल गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट, शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल आणि टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटर, अमरावती.

शस्त्रक्रियेपूर्वी रुग्ण मला शस्त्रक्रियेबद्दल विचारतात. शस्त्रक्रियेनंतर ते त्यांच्या आयुष्याबद्दल विचारतात — जिने कधी चढू, गाडी कधी चालवू, दुकानावर कधी जाऊ, नातवाला कधी उचलू. या प्रश्नांची पुरेशी सविस्तर उत्तरे क्वचितच मिळतात, कारण डिस्चार्ज चिठ्ठीवर फक्त “एक आठवडा आराम” एवढेच लिहिलेले असते आणि बाकी सगळे अंदाजावर सोडलेले असते.

तर हे राहिले प्रामाणिक उत्तर, दिवसागणिक — पित्ताशयाचा खडा, अपेंडिक्स किंवा हर्नियासारख्या नेहमीच्या दुर्बिणीच्या शस्त्रक्रियांसाठी. आत काय सापडले त्यानुसार तुमचा वेग यापेक्षा थोडा जास्त किंवा कमी असू शकतो, आणि ते पूर्णपणे सामान्य आहे.

दुर्बिणीच्या शस्त्रक्रियेनंतरची रिकव्हरी वेगळी का असते

खुल्या शस्त्रक्रियेत त्वचा, चरबी आणि स्नायू कापून मोठी जखम करावी लागते, आणि खरे तर तीच जखम रुग्णाला अंथरुणावर ठेवते. लॅप्रोस्कोपी तीन-चार छोट्या छिद्रांतून होते, त्यामुळे पोटाची स्नायूभिंत बहुतांशी न दुखावता राहते. कमी इजा म्हणजे कमी वेदना, जखमेच्या संसर्गाचा कमी धोका, आणि रुग्णाच्या अपेक्षेपेक्षा कितीतरी लवकर हालचालीस तयार होणारे शरीर.

हा शेवटचा मुद्दा लोकांना वाटतो त्याहून महत्त्वाचा आहे. हालचाल ही बरे झाल्यावर मिळणारी सवलत नाही — हालचालच बरे करते.

दिवस ० — शस्त्रक्रियेचा दिवस

रिकव्हरी रूममध्ये तुम्हाला ग्लानीत जाग येईल, श्वासनलिकेमुळे घसा कोरडा वाटेल आणि पोटावर मंद, जडसर दुखणे जाणवेल. काही तासांतच घोट-घोट पाणी सुरू होते, आणि मळमळत नसेल तर हलके खाणेही.

त्याच संध्याकाळी कधीतरी नर्स तुम्हाला आधार देऊन बसवेल आणि मग काही पावले चालवेल. त्या क्षणी ते फारच लवकर वाटते. तरीही करा. लवकर चालल्याने भुलेचे वायू निघून जातात, फुफ्फुसे मोकळी राहतात आणि पायाच्या शिरांमध्ये गुठळी होण्याचा धोका कमी होतो.

दिवस १ — दुसरा दिवस

गुंतागुंत नसलेल्या रुग्णांमध्ये सहसा हाच डिस्चार्जचा दिवस असतो. या दिवसापर्यंत तुम्ही घरचे नेहमीचे जेवण जेवत असावे, स्वतः चालत बाथरूमपर्यंत जात असावे आणि साध्या वेदनाशामक गोळ्यांवर भागत असावे.

छोट्या छेदांभोवती, विशेषतः बेंबीजवळच्या छेदावर, विचित्र ताण आणि मार लागल्यासारखी जाणीव राहील. पोटात वारा आणि फुगल्यासारखे वाटेल. आणि दुखण्याशी काहीही संबंध नसलेला थकवा जाणवेल — भूल शरीरातून पूर्ण निघून जायला दोन दिवस लागतात.

“माझा खांदा प्रचंड दुखतोय, आणि शस्त्रक्रिया तर खांद्याची झालीच नाही. हे काय आहे?”

हा प्रश्न मला जवळपास दर आठवड्याला विचारला जातो, आणि बऱ्याचदा खऱ्याखुऱ्या घाबरगुंडीसह. लॅप्रोस्कोपीदरम्यान काम करण्यासाठी जागा तयार व्हावी म्हणून आम्ही पोट गॅसने फुगवतो. त्यातील थोडा गॅस मागे राहतो आणि डायफ्रामला त्रास देतो; डायफ्रामच्या नसा खांद्याशी सामायिक असतात — त्यामुळे मेंदू जागा ओळखण्यात चूक करतो. हे निरुपद्रवी आहे. चालल्याने बरे वाटते, शेकल्याने बरे वाटते, आणि सहसा दोन-तीन दिवसांत ते निघून जाते.

दिवस २ ते ३ — घरी स्थिरावणे

दुखणे पहिल्या दिवसापेक्षा स्पष्टपणे कमी असावे आणि गोळ्यांवर आटोक्यात यावे. घरातल्या घरात दिवसातून अनेकदा थोडे थोडे चाला — एकदाच लांब फेरी मारण्याऐवजी.

सर्वात सुस्तपणे जागा होणारा अवयव सहसा आतडे असतो. याच दिवसांत पोट फुगणे आणि बद्धकोष्ठ सामान्य आहे. पाणी, तंतुमय आहार आणि हलकी हालचाल कोणत्याही औषधापेक्षा जास्त काम करतात. तिसऱ्या-चौथ्या दिवसापर्यंत काहीच झाले नसेल, तर जोर लावण्याऐवजी आम्हाला फोन करा.

जेवण नेहमीसारखेच ठेवा — वरण, भात, पोळी, भाजी, दही, अंडी, फळे. आठवडे खिचडी खाण्याची गरज नाही. हो, पित्ताशयाच्या शस्त्रक्रियेनंतर काही आठवडे खूप तेलकट आणि तळलेले पदार्थ कमी ठेवावेत असे मी सुचवतो, आणि नंतर हळूहळू सगळे सुरू करावे.

दिवस ४ ते ७ — पुन्हा माणसात आल्यासारखे

बहुतेक लोकांना याच काळात स्पष्ट फरक जाणवतो. दुखणे सतत राहण्याऐवजी अधूनमधून येणारी कळ बनते, भूक परत येते आणि झोप सुधारते. टाके काढायचे असतील, तर पहिल्या फॉलो-अप भेटीत पाचव्या ते सातव्या दिवसाच्या आसपास ते निघतात.

या आठवड्याच्या अखेरीस ऑफिसचे काम, शिकवणे, दुकान सांभाळणे आणि घरातली हलकी कामे सहसा ठीक असतात. थकव्याशी झुंज देऊ नका, त्याचे ऐका.

दुसरा आणि तिसरा आठवडा — रुटीनकडे, पण मर्यादेसह

आता बाहेरून सगळे जवळपास भरल्यासारखे दिसते, आणि याच फसवणुकीमुळे लोक गरजेपेक्षा जास्त काम करतात. आतमध्ये पोटाची भिंत अजून जुळत असते. चालणे, जिने आणि रोजची सामान्य कामे चालतील. जड वजन उचलणे, जिम, शेतीचे काम, पोती उचलणे आणि खराब रस्त्यांवरून लांबचा दुचाकी प्रवास — हे अजून नको.

गाडी चालवणे सहसा तेव्हा सुरक्षित होते जेव्हा तुम्ही न कचरता जोरात ब्रेक दाबू शकता आणि तीव्र वेदनाशामक औषधे बंद झालेली असतात — बहुतेकांसाठी एक ते दोन आठवड्यांत.

चौथ्या आठवड्यानंतर

तीन ते चार आठवड्यांनंतर बहुतेक रुग्ण वजन उचलणे आणि व्यायामासह पूर्ण नेहमीच्या दिनक्रमावर परततात — मेश वापरून केलेली दुरुस्ती किंवा गुंतागुंतीची शस्त्रक्रिया असल्यामुळे मी तुम्हाला जास्त थांबायला सांगितले नसेल तर. व्रण काही महिन्यांत गुलाबीपासून फिकट होत जातात आणि शेवटी जेमतेम दिसतात.

अशा वेळी सकाळची वाट पाहू नका

दुर्बिणीच्या शस्त्रक्रियेनंतर गुंतागुंत क्वचितच होते, पण या खुणा दिसताच फोन करा:

• थंडी वाजून ताप, विशेषतः दुसऱ्या दिवसानंतर
• कमी होण्याऐवजी वाढणारे दुखणे, किंवा अचानक तीव्र वेदना
• कोणत्याही जखमेवर लालसरपणा, सूज किंवा स्राव
• वारंवार उलट्या, किंवा पाणीही पोटात न टिकणे
• पोट कडक आणि फुगलेले राहणे, सोबत शौच आणि वारा अजिबात न सरणे
• धाप लागणे, छातीत दुखणे, किंवा पोटरीत दुखण्यासह सूज
• पित्ताशयाच्या शस्त्रक्रियेनंतर डोळे पिवळे पडणे

“जिममध्ये वजन उचलायला पुन्हा कधी सुरुवात करू शकतो?”

तुम्हाला वाटते त्यापेक्षा लवकर, आणि तुम्हाला हवे असते त्यापेक्षा उशिरा. पहिल्या दिवसापासून चालणे, साधारण दुसऱ्या आठवड्यापासून हलके स्ट्रेचिंग, आणि सहसा चार आठवड्यांपासून नियमित वेट ट्रेनिंग — आणि हर्नियाच्या दुरुस्तीनंतर मात्र मी तपासून परवानगी दिल्यावरच. घाई करणे ही एकच चूक आहे जी चांगल्या शस्त्रक्रियेवर पाणी फिरवू शकते.

समज विरुद्ध वस्तुस्थिती

समज: छेद इतके छोटे आहेत, म्हणजे बरे होण्यासारखे काही उरलेच नाही.

वस्तुस्थिती: त्वचा लवकर भरते, पण आत खरीखुरी शस्त्रक्रिया झालेली आहे. एक-दोन आठवडे थकवा, पोट फुगणे आणि कमी दमसास पूर्णपणे अपेक्षित आहे, आणि याचा अर्थ काहीतरी बिघडले असा नाही.

विचारलेले नेहमीच बरे

शस्त्रक्रियेनंतर कोणताही प्रश्न लहान नसतो. माझ्या अनुभवात, छोटीशी काळजी घेऊन लवकर फोन करणारे रुग्ण मोठी अडचण घेऊन रुग्णालयात परत येण्याची वेळ जवळपास कधीच येत नाही.

तुमची किंवा घरातील कोणाची शस्त्रक्रिया ठरली असेल किंवा नुकतीच झाली असेल, तर शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल, अमरावती येथील आमची शस्त्रक्रिया टीम फॉलो-अप, ड्रेसिंग आणि सल्ल्यासाठी उपलब्ध आहे. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा आमच्या संपर्क पानावरून संपर्क साधा. या शस्त्रक्रियांविषयी अधिक माहितीसाठी आमचे प्रोसिजर पेज पाहा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.